TẢI TÀI LIỆU
1.Kiểu mở bài bằng câu nói/ câu hát/ nhận định
B1: Trích nhận định/ câu nói/ câu hát
B2: Biện giải ý nghĩa của câu nói
B3: Từ câu nói làm cầu nối nêu lên vấn đề nghị luận.
Câu thơ/câu nói → Giải thích/nhận xét ngắn về ý nghĩa → Liên hệ với vấn đề nghị luận
Lưu ý ngắn: Dẫn → Bình → Nêu vấn đề
+) DẪN: Đưa câu thơ/câu nói vào
Có thể dùng các cách:
+ Nhà thơ … từng viết: “…”
+ Trong dòng chảy của văn chương, có những câu thơ …
Lưu ý: Nếu trích thơ, chỉ nên chọn câu thơ thực sự liên quan đến vấn đề, không đưa vào cho “có dẫn chứng”.
+) BÌNH: Đừng nhảy ngay từ câu thơ sang đề - Đây là cầu nối giúp mở bài mềm mại hơn.
Con có thể tự hỏi: Câu thơ/câu nói đang nhắc đến điều gì? Điều ấy khiến mình suy nghĩ gì?
Sau đó dùng những cụm:
+ Câu thơ gợi nhắc rằng…
+ Những lời thơ ấy không chỉ … mà còn …
+ Đằng sau những câu chữ ấy là một lời nhắc nhở về …
+) NÊU VẤN ĐỀ: Chuyển về đúng yêu cầu của đề
Sau khi bình câu thơ/câu nói, phải chốt thẳng vấn đề nghị luận.
Khung câu điền:
Từ … được gợi ra trong câu thơ/câu nói trên, có thể thấy …. Điều đó đặt ra cho mỗi người câu hỏi về …. Đây cũng chính là vấn đề … cần được nhìn nhận và bàn luận.
Ví dụ với đề bài: Trách nhiệm của tuổi trẻ đối với thành quả độc lập, tự do mà các thế hệ đi trước đã hi sinh để giành lấy.
Tham khảo mở bài mẫu:
“Có nơi nào như đất nước chúng ta
Viết bằng máu cả ngàn chương sử đỏ
Khi giặc đến vạn người con quyết tử
Cho một lần Tổ quốc được sinh ra”
Những câu thơ trong “Thêm một lần đất nước được sinh ra” gợi nhắc đầy xúc động về hành trình giành độc lập của dân tộc – một hành trình được viết nên bằng biết bao máu xương, mất mát và sự hi sinh của các thế hệ cha ông. Độc lập, tự do hôm nay vì thế không phải là món quà tự nhiên mà có, mà là thành quả được đánh đổi bằng cả tuổi xuân và sinh mệnh của biết bao người. Được sống, học tập và xây dựng đất nước trong hòa bình, tuổi trẻ hôm nay càng cần nhận thức rõ trách nhiệm trân trọng, gìn giữ và tiếp nối thành quả độc lập, tự do mà các thế hệ đi trước đã hi sinh để giành lấy.
MỞ BÀI BẰNG CÂU HÁT: Chọn một giai điệu/ lời ca kháng chiến để mở đầu một bài văn nghị luận xã hội, từ đó dẫn dắt vào vấn đề của tuổi trẻ ngày nay.
Ví dụ với đề bài: Trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với xã hội, đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa.
Mở bài mẫu:
“Giai điệu kháng chiến” – những bản nhạc hào hùng vang lên trong suốt những năm tháng lịch sử gian khổ của dân tộc, không chỉ là lời ca mà còn là lời thề nguyện, là tiếng nói của lòng yêu nước mãnh liệt của thế hệ thanh niên thời bấy giờ. Những câu hát như "Nào anh em ta cùng nhau xông pha lên đàng" đã khắc sâu trong tâm trí mỗi người con đất Việt về bóng hình tuổi trẻ Việt Nam sẵn sàng xả thân vì Tổ quốc. Thế nhưng, giữa một xã hội hòa bình, giai điệu ấy dường như đã chuyển mình để trở thành một lời nhắc nhở về khát vọng và trách nhiệm của tuổi trẻ trong thế kỷ 21. Bầu trời hôm nay ta không sống trong đạn bom, khói lửa, không còn là chiến trường khói lửa, nhưng trong thời đại mới, tuổi trẻ vẫn phải đối mặt với những “cuộc chiến” khác – cuộc chiến với chính mình, với những thách thức toàn cầu, và với chính thời gian. Vậy, vấn đề lớn mà tuổi trẻ ngày nay cần phải làm gì để nêu cao tinh thần trách nhiệm đối với xã hội, đất nước trong bối cảnh toàn cầu hóa?
2. MỞ BÀI BẰNG MỘT HÌNH ẢNH LIÊN TƯỞNG.
+Bước 1: Lựa chọn hình ảnh có sự tương đồng với vấn đề nghị luận
+ Bước 2: Đưa ra lời kiến giải, bình luận ngắn về hình ảnh đế kết nối hình ảnh với vấn đề nghị luận.
+ Bước 3: Nêu lên vấn đề nghị luận được yêu cầu ở đề bài.
Đề bài: Viết bài văn nghị luận bàn về ý nghĩa của lí tưởng sống với người trẻ trong thời đại mới.
Gợi ý vận dụng: hình ảnh cây tre, hình ảnh hoa sen…
Ví dụ 1: Giữa đất trời, cây tre cứ lặng lẽ vươn lên từ một thân rễ nhỏ bé, dẫu trải qua bao mùa mưa nắng vẫn kiên cường hướng về phía bầu trời. Điều làm nên sức sống của tre không chỉ là bộ rễ bám sâu vào lòng đất mà còn là hướng vươn thẳng đầy bền bỉ. Con người cũng vậy, đặc biệt là tuổi trẻ - quãng đời đẹp nhất để ước mơ, dấn thân và khẳng định giá trị của mình. Nếu những năm tháng thanh xuân không có một phương hướng để theo đuổi, con người rất dễ sống hoài, sống phí giữa những lựa chọn vô tận của cuộc đời. Bởi vậy, lí tưởng sống chính là phương hướng giúp người trẻ xác định mình muốn trở thành ai, muốn cống hiến điều gì và cần bước đi như thế nào để biến khát vọng thành hiện thực.
Ví dụ 2: Từ lớp bùn sâu dưới đáy nước, hoa sen vẫn vươn lên, vượt qua những tầng nước đục để nở đóa hoa thanh khiết dưới ánh mặt trời. Hành trình của sen gợi nhắc con người rằng giá trị đẹp đẽ không tự nhiên tỏa hưởng; muốn chạm tới ánh sáng, bước chân ta cần biết lựa chọn một hướng đi và kiên trì vươn tới. Tuổi trẻ cũng giống như một mùa sen của đời người - tràn đầy sức sống, khát vọng và những giá trị còn ẩn náu bên trong chưa từng được khơi gọi. Nhưng nếu bên trong ta không có một mục tiêu đủ lớn để soi đường, những năm tháng ấy rất dễ trôi qua trong sự mơ hồ, vô định. Vì thế, lí tưởng sống không chỉ giúp tuổi trẻ xác định phương hướng cho hành trình trưởng thành mà còn là sợi dây tạo động lực để mỗi người vượt qua thử thách, hoàn thiện bản thân và kiến tạo một cuộc đời có ý nghĩa.
3. MỞ BÀI BẰNG DẪN DẮT CÂU CHUYỆN (CÁ CHÉP VƯỢT VŨ MÔN)
+ Cách 1: Lựa chọn câu chuyện bắt nguồn từ thực tế đời sống.
+ Cách 2: Lựa chọn câu chuyện văn học (phải liên quan đến vấn đề nghị luận)( kể cả cổ tích, ngụ ngôn,,,,….)
Công thức 4 bước: Đề cập ngắn gọn câu chuyện => Chọn chi tiết có ý nghĩa => Rút ra bài học => Liên hệ vấn đề nghị luận
*Lưu ý: Không kể lại cả câu chuyện. Chỉ cần chọn một hình ảnh hoặc một tình huống tiêu biểu rồi chuyển ngay sang vấn đề cần bàn luận.
Gợi ý mẫu câu dẫn dắt: Có một câu chuyện kể rằng …. Điều đáng chú ý nhất trong câu chuyện ấy là … . Hình ảnh/chi tiết ấy gợi cho ta suy ngẫm về … . Trong cuộc sống, con người cũng vậy, …. Bởi thế, (vấn đề nghị luận) là một vấn đề đáng để mỗi chúng ta suy ngẫm.
Đề bài ví dụ: Suy nghĩ về ý nghĩa của việc biết trân trọng những điều bình dị trong cuộc sống.
Ví dụ 1 – Câu chuyện “chiếc lá cuối cùng”
Trong Chiếc lá cuối cùng, giữa những ngày tháng tuyệt vọng của bệnh tật, cô gái trẻ Giôn-xi chỉ còn biết nhìn những chiếc lá thường xuân ngoài cửa sổ và tin rằng khi chiếc lá cuối cùng rơi xuống, sự sống của mình cũng sẽ kết thúc. Nhưng cô đâu biết rằng, trong đêm mưa gió ấy, cụ Bơ-men đã âm thầm vẽ một chiếc lá để níu giữ niềm tin sống cho cô. Một chiếc lá vốn bình thường bỗng trở thành biểu tượng của tình yêu thương và sự hi sinh. Câu chuyện khiến ta nhận ra rằng, những điều tưởng như nhỏ bé trong cuộc sống đôi khi lại mang trong mình sức mạnh lớn lao. Vì thế, biết trân trọng những điều bình dị cũng là biết nhận ra vẻ đẹp của cuộc đời và những tình yêu thương vẫn âm thầm hiện diện quanh ta.
Ví dụ 2: Cá chép vượt Vũ Môn => hành trình con người chọn lựa bước ra khỏi vùng an toàn
Có một chú cá nhỏ đã chọn ngược dòng nước để đi về phía Vũ Môn. Trước mắt nó là những con sóng dữ, những ghềnh thác nối tiếp nhau; phía sau lại là dòng sông êm đềm có thể cho nó một cuộc đời bình yên. Nhưng nếu cứ ở lại nơi dòng nước phẳng lặng ấy, nó sẽ chẳng bao giờ biết mình có thể đi được bao xa, càng chẳng thể chạm tới giấc mơ hóa rồng. Có lẽ tuổi trẻ cũng giống như một hành trình ngược dòng như thế. Sẽ có những lúc ta phải rời khỏi những điều quen thuộc, bước qua nỗi sợ hãi và chấp nhận những chông chênh phía trước để tìm thấy một phiên bản khác của chính mình. Bởi vậy, bước ra khỏi vùng an toàn không chỉ là một lựa chọn của tuổi trẻ, mà còn là cách để con người trưởng thành trong hành trình đi tìm giá trị của bản thân.
Ví dụ 3: Hạt cát và viên ngọc → ý nghĩa của khó khăn
Một viên ngọc sáng trong lòng biển cả có lẽ đã từng bắt đầu từ một hạt cát rất đỗi bình thường. Hạt cát nhỏ bé vô tình đi lạc vào thân trai, đem theo những cọ xát và đau đớn. Con trai không thể biết những tháng ngày bao bọc hạt cát sẽ kéo dài bao lâu, chỉ biết lặng lẽ phủ lên nó từng lớp xà cừ. Rồi năm tháng đi qua, từ điều từng khiến mình tổn thương, một viên ngọc âm thầm thành hình. Cuộc đời mỗi con người đôi khi cũng có những hạt cát như thế. Có những khó khăn đến khiến ta mỏi mệt, có những thử thách tưởng như chỉ muốn kéo ta lại phía sau; nhưng chính trong những tháng ngày ấy, con người học được cách mạnh mẽ, kiên nhẫn và trưởng thành hơn. Có lẽ vì thế, khó khăn không chỉ là những điều ta phải vượt qua, mà đôi khi còn là nơi vẻ đẹp và sức mạnh của một con người được tạo nên.
Nguồn: Facebook - Cô Bút Ngọc Dạy Văn
