A. DẪN CHỨNG NGHỊ LUẬN XÃ HỘI:
1. Vàng Thị Thông
Xem gia đình Haha, khán giả không chỉ yêu thích những hình ảnh của cuộc sống vùng câu mà người ta còn ấn tượng với chị Vàng Thị Thông - một người phụ nữ dân tộc Tày tháo vát, hài hước và là biểu tượng truyền cảm hứng mạnh mẽ đến với người trẻ.
Chị Vàng Thị Thông cùng gia đình sống ở bản Liền (Lào Cai) . Nhờ có sự đồng hành của chương trình “gia đình Haha”, người xem đã hiểu hơn về những công việc vất vả nhưng lại lắm cần cù của chị Vàng Thị Thông nói riêng và người dân tộc ở vùng cao nói chung. Khi hằng ngày, chị và chồng mình - anh Hà luôn tự tay làm hết các công việc tự cấp như băm thức ăn cho gà, thả ngựa và trâu ra ngoài đồng, cho vịt ăn, lên nương làm việc, hái chè, chặt tre,... Công việc mỗi ngày của chị có thể kéo dài từ 5 giờ sáng đến 1 giờ sáng hôm sau. Dẫu cho công việc có vất vả, dù cho quỹ thời gian dành cho chính bản thân mình thật hiếm hoi nhưng mọi thứ đều được làm trực tiếp từ bàn tay của chị vì chị muốn bất cứ ai đến với gia đình đều hiểu thêm về văn hóa ẩm thực và bản địa.
LÀM DU LỊCH GIỮ NÉT VÙNG CAO
Khác với những sự khai thác mô hình du lịch chỗ ở như khách sạn hào nhoáng hay xa hoa, gia đình chị Thông - anh Hà đã kinh doanh homestay với những căn nhà sàn truyền thống của người Tày. Đồng thời, là một người ham học hỏi, chị Thông đã vượt qua sự khó khăn ở vùng cao để tiệm cận đến những chỉ đào tạo năng lực có ích để bổ trợ cho công việc của mình. Chị có lần đã chia sẻ về nguyện vọng mong ước có thể giúp ích người dân trong bản có công việc và nguồn thu nhập ổn định thay vì rời xa quê hương để có thể kiếm sống.
Bên cạnh đó, trong xuyên suốt chương trình, chị đã không ngần ngại chia sẻ đến với người xem về những nét văn hóa, truyền thông độc đáo của dân tộc Tày. Chị Thông chia sẻ nhiều kinh nghiệm và những câu chuyện đời thường như chẳng hạn: cho trâu ăn muối để trâu nhớ đường về nhà, cạc hái lá chè “một tôm hai lá” thật nhanh mà không cần nhìn,.... hay giới thiệu về lễ cúng đầu mùa - một nét văn hóa nhằm tạ ơn đất trời, tổ tiên đã phù hộ cho một mùa màng bội thu, mong cầu một năm mưa thuận gió hòa, sức khỏe bình an
2. Nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư
SỰ HAM HỌC HỎI CỐNG HIẾN THẦM LẶNG DÙ ĐÃ NGOÀI 104 TUỔI
Không mấy ai mà không từng nghe đến câu nói “Tôi là người Việt Nam, dù sống chết vẫn là người Việt Nam”. Đó chính là cụ Nguyễn Đình Tư - một nhà nghiên cứu với hơn 60 đầu sách về văn hóa, lịch sử, địa lí nổi tiếng của việt Nam. Dù ông năm nay đã 104 tuổi, đáng lẽ ra ở độ tuổi đã xế chiều, một số người sẽ chọn con đường quây quần bên con cháu, quan tâm đến sức khỏe của mình thì cụ nguyễn Đình Tư bằng tinh thần ham học hỏi của mình lại không ngừng miệt mài nghiên cứu, viết sách hàng ngày hàng giờ mà không ngừng nghỉ. Cụ Tư chia sẻ “Nhờ chỗ có học và đọc sách vở, tôi nhận ra xã hội quý nhân vật lịch sử vì công trình của họ chứ không phải họ giàu sang. Tôi nghĩ danh tiếng để lại cho đời sau không có gì hơn cả ngoài công trình và văn hoá” và “Tuổi của tôi không còn bao nhiêu thời gian, nhưng tôi hứa, còn sống ngày nào, tôi sẽ còn viết sách về địa lý, lịch sử cho hậu thế." .Và rồi ta biết rằng, trong mỗi chúng ta luôn có một giấc mơ vượt thời gian, nhưng có những người họ biến giấc mơ ấy thành hiện thực khi họ chạm vào trăm năm bằng chính nghị lực phi thường của mình.
MỘT HÌNH MẪU LÝ TƯỞNG VỀ TÌNH YÊU NƯỚC CAO ĐẸP
Đồng thời, với một tình cảm và sự biết ơn cho đất nước nước đầy mãnh liệt, cụ luôn tự hào vì mình là một con người Việt Nam. Cụ chia sẻ “Tôi là người thuộc về quá khứ, tư tưởng tất cả đều là lạc hậu, không thể theo kịp những gì mà các bạn thể hiện. Tôi chỉ có một tình yêu nước, từ nhỏ đến bây giờ”. Cụ Tư cũng chính là người đề xuất đặt tên 2 con đường Hoàng Sa và Trường Sa - nhằm khẳng định chủ quyền biển đảo thiêng liêng của Tổ Quốc. Qua hình ảnh truyền cảm hứng của nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Tư, những người trẻ như ta cũng thấu tỏ hơn phần nào về một tình yêu đất lớn lao và tuôn trào trong từng dòng máu của mỗi người dân nước Việt. Rằng, tình yêu đất nước là một sợi dây, nó nối từ quá khứ đến hiện tại và kéo dài mãi ở tương lai. Nó bện chặt những thế hệ già và trẻ lại với nhau. nó hiện diện ở khắp mọi nơi, từ những điều xuất phát từ bên trong mỗi người như khi nhớ về tổ tiên, ông bà, nhớ về những kỷ niệm tuổi thơ hay cả những điều lớn lao hơn - như khi chứng kiến sự thay da đổi thịt từng ngày của quê hương, đất nước và mình cũng đóng góp chút sức lực nhỏ bé vào sự phát triển chung ấy.
3. Mạch Thị Quỳnh Khanh – Cơ phó hãng hàng không Pacific Airlines
Cô gái 27 tuổi dũng cảm bỏ nghề thiết kế đồ họa để theo đuổi giấc mơ “chinh phục bầu trời”, hiện là cơ phó hãng hàng không Pacific Airlines. Sau gần 5 năm làm nghề và trải qua hơn 700 giờ bay, Khanh vẫn đối mặt với định kiến “phụ nữ khó làm nên chuyện” và nghề lái máy bay chỉ dành cho những người đàn ông. Tuy nhiên, im lặng và phấn đấu, vượt qua định kiến và khó khăn chưa bao giờ là khó với cô, cô chưa bao giờ có ý định từ bỏ cả. Tại Hội nghị Phụ nữ 2022, Khanh được Forbes Vietnam chọn là nhân vật truyền cảm hứng với nội dung “Phụ nữ trân trọng những giá trị hiện đại”
4. Hay vào và khóc: “Căn phòng khóc lóc” ở Tây Ban Nha
Vào tháng 10 năm 2021, một địa điểm có tên là “Căn phòng khóc lóc” đã bắt đầu được vận hành tại Tây Ban Nha. Đây là một trong những dự án của Chính phủ nước này trong việc xóa bỏ những định kiến không hay của xã hội về sức khỏe tinh thần, về việc thể hiện cảm xúc tiêu cực (tuyệt vọng, đau khổ, sợ hãi,...) là yếu đuối, là tầm thường và không đáng để xem trọng. Khi bước vào trong căn phòng này, chúng ta sẽ nhìn thấy những chiếc điện thoại với những tên người mà ta có thể gọi khi bản thân cảm thấy không ổn, bất an, bao gồm cả sự giúp đỡ từ bác sĩ tâm lý. Bất kỳ ai cũng có thể vào phòng này (và khóc, nếu cần hoặc mong muốn).
B. NHỮNG NHẬN ĐỊNH VỀ NGHỊ LUẬN VĂN HỌC THEO PHẠM TRÙ LÍ LUẬN VĂN HỌC:
I. ĐẶC TRƯNG VĂN HỌC
1.1 Văn học phản ánh hiện thực cuộc sống
“Cuộc đời là nơi xuất phát và là nơi đi tới của văn học” (Tố Hữu)
“Nghệ thuật nếu không gắn với đời sống thì chỉ là bông hoa ác mà thôi” (Nguyễn Huy Tưởng)
“Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng” (Hoài Thanh)
“Gieo vần như thể tay gieo hạt / Nhịp sống làm nên những nhịp thơ” (Huy Cận)
1.2 Đối tượng phản ánh của văn học là con người
“Văn chương có loại đáng thờ và loại không đáng thờ. Loại đáng thờ là loại chuyên chú ở con người. Loại không đáng thờ là loại chỉ chuyên chú ở văn chương” (Nguyễn Văn Siêu)
“Đối tượng phản ánh của văn học là con người” (Giáo sư Trần Đình Sử)
“Con người là kiểu mẫu và kích thước để đo lường vạn vật” (Triết gia Hy Lạp Protagporas)
1.3 Văn học - nghệ thuật ngôn từ
"Làm thơ ấy là dùng lời và những dấu hiệu thay cho lời nói, tức là chữ - để thể hiện một trạng thái đang rung chuyển khác thường" ( Nguyễn Đình Thi)
“Nghề văn là nghề của chữ” (Nguyễn Tuân)
“Chữ bầu nên nhà thơ” (Edmond Jabes)
“Đối tượng mà anh muốn nói đến dù là cái gì cũng chỉ có 1 từ để biểu hiện nó”(Môpatxăng)
1.4 Hình tượng văn học
"Hình thức nghệ thuật là những hình tượng có khả năng nói với giác quan con người" (Hegel)
"Tác phẩm nghệ thuật không phải là kể ra mà là dùng hình tượng và bức tranh để miêu tả hiện thực" (M.Gorki)
“Nghệ thuật dựa vào trí tưởng tượng mà tồn tại” (M.Gorki)
CHỨC NĂNG VĂN HỌC
2.1 Chức năng nhận thức
“Nhà văn rất cần thiết có mặt ở trên đời để làm công việc cảnh tỉnh nhân loại và báo hiệu trước những tai họa” (Nguyễn Minh Châu).
“Văn học phá vỡ hữu hạn của con người, đưa con người chu du khắp vũ trụ, đến chốn trăm năm nghìn năm trước, đến chốn trăm năm nghìn năm sau” (Sách Bông hồng vàng và bình minh mưa)
“Sách mở ra trước mắt tôi một chân trời mới” (M.Gorki)
“Tôi đọc vì một cuộc đời không đủ với tôi” (Akkad)
2.2 Chức năng giáo dục
"Một tác phẩm thật giá trị, phải vượt lên bên trên tất cả các bờ cõi và giới hạn, phải là một tác phẩm chung cho cả loài người. Nó phải chứa đựng một cái gì lớn lao, mạnh mẽ, vừa đau đớn, lại vừa phấn khởi. Nó ca tụng lòng thương, tình bác ái, sự công bình... Nó làm cho người gần người hơn." (Nam Cao)
“Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện cho ta những tình cảm ta sẵn có” (Hoài Thanh)
“Văn học có khả năng khơi dậy, đánh thức những lương tri đang ngủ” (Evtusenko)
“Văn của thánh nhân là chở đạo, văn của văn nhân là để bàn về đạo” (Nguyễn Tư Giản)
2.3 Chức năng thẩm mỹ
“Nghệ thuật là những câu trả lời đầy thẩm mĩ cho con người, thay đổi. cải thiện thế giới tinh thần con người, nâng cao con người lên” (Tố Hữu)
“Nhà văn là người giằng xé giữa nỗi đau và cái đẹp” (A.Camus)
“Văn học đó là tư tưởng đi tìm cái đẹp trong sáng” (Charles Dubos)
NHÀ VĂN ( TƯ CHẤT NGƯỜI NGHỆ SĨ )
3.1 Bản chất giàu cảm xúc
“Sống đã rồi hãy viết. Hãy hòa mình vào cuộc sống vĩ đại của nhân dân” (Nam Cao)
“Trái tim người nghệ sĩ phải biết rung động trước nỗi đau của nhân loại” (Victor Hugo)
3.2 Trí tưởng tượng phong phú
“Trí tưởng tượng là cội nguồn của sáng tạo nghệ thuật, là vầng thái dương vĩnh cửu, là chúa trời của nó” (Thơ La Tinh)
“Trí tưởng tượng quan trọng hơn tri thức. Vì tri thức có giới hạn, còn trí tưởng tượng bao trùm cả thế giới” (Albert Einstein)
3.3 Khả năng quan sát tinh tế
“Muốn viết được cái nhỏ thì phải thấy được cái lớn, muốn viết được cái lớn thì phải tinh ý với cái nhỏ” (Nguyễn Công Hoan)
“Công việc của nhà văn là phát hiện ra cái đẹp ở chỗ không ai ngờ tới, tìm cái đẹp kín đáo và che lấp của sự vật, để cho người đọc một bài học trông nhìn và thách thức” (Thạch Lam)
“Viết văn là quá trình quan sát, tích lũy và sáng tạo” (Tô Hoài)
TIẾP NHẬN VĂN HỌC
“Nhà văn có thể không cần tiền, cũng không cần vàng, nhưng nhất định là phải cần độc giả. Tất nhiên có tác phẩm kén độc giả, có tác phẩm không, có người viết cho đương thời, có kẻ viết cho hậu thế, nhưng đã viết thì ai cũng mong có người đọc mình, nếu không thì viết làm gì?” (Nguyễn Hiến Lê)
“Giữa tác giả và độc giả có mối quan hệ tri âm tri kỉ. Nghe một chữ là hiểu nhau, có khi chỉ cần hiểu ngầm” (Chế Lan Viên)
“Cái bóng của độc giả luôn luôn cúi xuống sau lưng nhà văn, ngay khi mà nhà văn ngồi trước trang giấy trắng” (Aimatov)
“Khi tác phẩm kết thúc, ấy là sự sống của nó mới thực sự bắt đầu” (Aimatov)
ĐẶC TRƯNG THƠ
5.1 Đặc trưng nội dung phản ánh của thơ
“Thơ là rượu của thế gian.” (Huy Trực)
“Thơ là chuyện đồng điệu.” (Tố Hữu)
“Thơ là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp.” (Sóng Hồng)
Trong tâm hồn con người đều có cái van mà chỉ có thơ ca mới mở được.” (Nhêcơraxop).
“Hãy gõ vào tim anh, thiên tài là nơi đó” (Muýt - xê)
5.2 Đặc trưng ngôn từ của thơ
“Một câu thơ hay là một câu thơ có sức gợi” (Lưu Trọng Lư)
“Thơ sở dĩ là thơ bởi vì nó súc tích, ngắn gọn, lời ít ý nhiều” (Lưu Trọng Lư)
“Điều đáng buồn nhất với một nhà thơ là ly kì trong đời thực và tẻ nhạt trong đời chữ” (Lê Đạt)
ĐẶC TRƯNG TRUYỆN NGẮN
6.1 Đặc trưng nội dung phản ánh của truyện
“Truyện ngắn là một tác phẩm tự sự cỡ nhỏ” (Nguyễn Khải)
“Truyện ngắn là cưa lấy một khúc của đời sống” ( Tô Hoài)
“Tôi thường hình dung thể loại truyện ngắn như mặt cắt giữa một thân cây cổ thụ : Chỉ liếc qua những đường vân trên cái khoanh gỗ tròn tròn kia, dù sau trăm năm vẫn thấy cả cuộc đời của thảo mộc” (Nguyễn Minh Châu)
6.2 Đặc trưng một số yếu tố nghệ thuật
“Phải dồn nén tư tưởng vào trong một cốt truyện thật ngắn gọn, tự nhiên” (Nguyễn Minh Châu)
“Theo tôi quan niệm truyện ngắn phải có “chuyện” tức có thể kể lại cho người khác nghe được. Mà muốn kể, câu chuyện phải chặt chẽ, hấp dẫn. Yêu cầu bố cục đặt ra từ đây” (Nguyễn Kiên)
Tình huống là cái sống còn của truyện ngắn” (Nguyễn Minh Châu)
“Tình huống truyện như một thứ nước rửa ảnh làm nổi hình nổi sắc nhân vật” (Nguyễn Đăng Mạnh)
“Không có chi tiết thì tác phẩm không sống được” (Paustovsky)
Nhân vật là trụ cột của sáng tác, phải chuẩn bị nhân vật trước tiên” (Tô Hoài)
“Toàn truyện ngắn phải là vòng tròn khép kín, không dài quá, không ngắn quá, không xô đẩy xộc xệch, thậm chí không thừa một chi tiết” (Ma Văn Kháng)
