Ca dao Tục ngữ  Việt Nam 

Chủ đề Tình yêu

Hồ Hoàng Gia

04/04/2026 - 22:56

I. CA DAO, TỤC NGỮ ĐỂ THẢ THÍNH, TÌNH YÊU ĐÔI LỨA

Tình yêu đôi lứa là một loại cảm xúc đặc biệt của con người. Tình yêu mang đến hạnh phúc vô bờ bến nhưng cũng có thể là nỗi đau khổ dằn vặt. Ông cha ta đã để lại những câu thành ngữ, tục ngữ, ca dao về tình yêu hay và ý nghĩa ẩn chứa những bài học sâu sắc về cách yêu, cách cư xử trong mối quan hệ này. 

****

1. Em thời đi cấy ruộng bông
Anh đi cắt lúa để chung một nhà
Đem về phụng dưỡng mẹ cha
Muôn đời tiếng hiếu người ta còn truyền.

2. Vượt sông anh chở em sang
Bến trơn, em rắc trấu vàng anh qua
Đêm nay đường trải trăng già
Hành quân vẫn nhớ bến phà quê em.

3. Sự đời nước mắt soi gương
Càng yêu nhau lắm, càng thương nhớ nhiều.

4. Anh như nút, em như khuy
Như mây với núi, biệt ly không đành.

5. Còn 1 cái cối đâm bèo
Để ta bán nốt ta theo mình về.

6. Mình rằng mình chẳng lấy ta
Để ta bán cửa bán nhà ta theo.

7. Ước gì anh lấy được nàng,
Để anh mua gạch Bát Tràng về xây.
Xây dọc rồi lại xây ngang,
Xây hồ bán nguyệt cho nàng rửa chân.

8. Mẫu đơn nở cạnh nhà thờ
Đôi ta trinh tiết đợi chờ lấy nhau.

9. Họ giàu, họ nghinh hôn, giá thú
Hai đứa mình nghèo, dụ dỗ nhau đi.

10. Bao giờ cho gạo bén sàng?
Cho trăng bén gió, cho nàng bén anh?

11. Đêm nằm ở dưới bóng trăng,
Thương cha, nhớ mẹ không bằng nhớ em.

12. Cô kia cắt cỏ bên sông
Có muốn ăn nhãn thì lồng sang đây
Sang đây anh nắm cổ tay
Anh hỏi câu này: Có lấy anh chăng?

13. Muốn ăn cơm trắng cá kho
Trốn cha, trốn mẹ, xuống đò cùng anh.

14. Trên rừng có cây bông kiểng
Dưới biển có cá hóa long
Con cá lòng ròng ẩn bóng ăn rong
Anh đi Lục tỉnh giáp vòng
Tới đây trời khiến cho lòng thương em.

15. Ăn chanh ngồi gốc cây chanh,
Lấy anh thì lấy, về Thanh không về.

16. Mong sao anh biến ra tằm
Em biến ra nống, ta nằm chung chơi
Khi nào cho hợp hai nơi
Ghé tai nói nhỏ những lời thủy chung.

17. Cơm ăn mỗi bữa một lưng
Uống nước cầm chừng để dạ thương em.

18. Chèo mau cho thiếp gặp chàng
Hai ta hiệp lại cho thành một đôi.

19. Yêu nhau xa cũng nên gần,
Ghét nhau cách một bàn chân cũng lìa.

20. Con tằm bối rối vì tơ
Anh say vì rượu, em ngẩn ngơ vì tình.

21. Nhớ ai bổi hổi bồi hồi,
Như đứng đống lửa, như ngồi đống than.

22. Yêu nhau chẳng quản lầm than,
Mấy sông cũng lội, mấy ngàn cũng qua.

23. Em về cắt rạ đánh tranh
Chặt tre chẻ lạt cho anh lợp nhà
Sớm khuya hòa thuận đôi ta
Hơn ai gác tía, lầu hoa một mình.

24. Hôm qua tát nước đầu đình,
Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen.
Em được thì cho anh xin,
Hay là em để làm tin trong nhà.

25. Hôm nay sum họp trúc mai
Tình chung một khắc, nghĩa dài trăm năm.

26. Vì chuôm cho cá bén đăng
Vì tình nên phải đi trăng về mờ
Những lời mình nói với ta
Sông sâu hóa cạn, đường xa hóa gần.

27. Bỏ thì thương, vương thì tội.

28. Chê anh một chai, phải anh hai lọ.

29. Nồi nào úp vung nấy.

30. Lửa gần rơm lâu ngày cũng bén.

31. Đôi ta thương mãi nhớ lâu
Như sông nhớ nước, như cành dâu nhớ tằm.

32. Yêu hoa nên phải vin cành

33. Yêu nhau lắm, cắn nhau đau

34. Yêu nhau rào giậu cho kín.

35. Yêu nhau chín bỏ làm mười.

36. Chê anh một chai, phải anh hai lọ

37. Còn tiền còn duyên nợ, hết tiền hết vợ chồng

38. Yêu nhau cởi áo cho nhau
Về nhà mẹ hỏi qua cầu gió bay.

39. Thương nhau tam tứ núi cũng trèo,
Ngũ lục sông cũng lội, thất bát cửu thập đèo cũng qua.

40. Gió sao gió mát sau lưng,
Dạ sao dạ nhớ người dưng thế này?

41. Nhớ ai ra ngẩn vào ngơ,
Nhớ ai ai nhớ bây giờ nhớ ai?

42. Gió đưa cành trúc la đà,
Tiếng chuông Trấn Vũ canh gà Thọ Xương.
Mịt mù khói tỏa ngàn sương,
Nhớ ai ai nhớ quê hương mặn mà.

43. Trách ai tham bát bỏ mâm,
Trách ai quên nghĩa, quên tâm vội vàng.

44. Tưởng rằng trúc bạc trúc xanh,
Ai ngờ trúc bạc như cành mẫu đơn.

45. Người về tôi chẳng cho về,
Tôi nắm vạt áo tôi đề câu thơ.

46.Yêu nhau tam tứ núi cũng trèo,
Ngũ lục sông cũng lội, thất bát cửu thập đèo cũng qua.

47. Yêu nhau cau sáu bổ ba,
Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười.

48. Chim quyên ăn trái nhãn lồng,
Thia thia quen chậu vợ chồng quen hơi.

49. Trăm năm tình vẫn không sờn,
Ngàn năm lòng vẫn trọn vẹn một niềm.

II. Ca dao, tục ngữ về tình yêu buồn, tình yêu dang dở

Tình yêu đôi lứa không phải lúc nào cũng đẹp, cũng có kết thúc viên mãn, nhất là trong cuộc sống của ông cha ta ngày xưa, thời có rất nhiều bất trắc và tục lệ cùm kẹp. Vì con người hoặc vì hoàn cảnh gia đình, xã hội mà nhiều người yêu nhau nhưng không đến được với nhau. Dưới đây là những câu ca dao tục ngữ về tình yêu buồn, dang dở, mời các bạn cùng đọc và cảm nhận.

*****

1. Nước non một gánh chung tình,
Nhớ ai ai có nhớ mình hay chăng.

2. Gái có chồng như gông đeo cổ,
Trai có vợ như nhợ buộc chân.

3. Sông sâu ngựa lội ngập kiều,
Dù anh có phụ còn nhiều nơi thương.

4. Sợ đời nước mắt soi gương,
Càng yêu nhau đắm càng thương nhớ nhiều.

5. Anh đi đường ấy xa xa,
Để em ôm bóng trăng tà năm canh.

6. Chẳng tham vựa lúa anh đầy,
Tham năm ba chữ cho tầy thế gian.

7. Đôi ta như cái đòng đòng,
Đẹp duyên nhưng chẳng đẹp lòng mẹ cha.
8. Muốn sang nhưng ngại vắng thuyền,
Muốn về bến nước, nhưng duyên lỡ rồi.

9. Buồn từ trong dạ buồn ra,
Buồn anh ở bạc, buồn cha mẹ nghèo.

10. Ai về ai ở mặc ai,
Thiếp như sầu đượm thắp hoài năm canh.

11. Cha anh có đánh quằn đánh quại,
Bắt anh ra treo tại nhành dương.
Biểu từ ai anh từ đặng,
Chớ biểu anh từ người thương anh không từ.

12. Yêu nhau chẳng lấy được nhau,
Con lợn bỏ đói, buồng cau bỏ già.
Bao giờ sum họp một nhà,
Con lợn lại béo, cau già lại non.

Ca dao về tình cảm vợ chồng

Để có thể từ 2 người xa lạ trở nên thân thiết và trở thành mảnh ghép của đời nhau thì cần phải có một nhân duyên vô cùng sâu đậm. Vì vậy, mỗi chúng ta cần biết trân trọng và yêu thương người bạn đời của mình như lời răn dạy của ông bà xưa thông qua những câu ca dao về tình nghĩa vợ chồng chứa đựng nhiều giá trị sâu sắc và tốt đẹp dưới đây.

1. Người ta thích lấy nhiều chồng
Tôi đây chỉ thích một ông thật bền
Thật bền như tượng đồng đen
Trăm năm quyết với cùng em một lòng.

2. Lên non thiếp cũng lên theo
Tay vịn, chân trèo, hái trái nuôi nhau.

3. Ngó lên hòn núi Ba Thê
Muốn bỏ mà về sợ cực vợ con.

4. Cây đa lá rụng đầu đình
Bao nhiêu lá rụng thương mình bấy nhiêu.

5. Có phúc lấy phải vợ già
Vừa sạch cửa nhà, lại ngọt cơm canh
Vô phúc lấy phải trẻ ranh
Nó ăn, nó bỏ tung hoành nó đi.

6. Mặc ai một dạ hai lòng
Em đây thủ tiết loan phòng chờ anh.

7. Anh đi em ở lại nhà,
Hai vai gánh vác mẹ già con thơ,
Lầm than bao quản nắng mưa,
Anh đi anh liệu tranh đua với đời!

8. Mình về tôi cũng về theo
Sum vầy phu phụ, giàu nghèo có nhau.

9. Canh bầu nấu với cá trê
Ăn vô cho mát mà mê vợ già.

10. Râu tôm nấu với ruột bầu
Chồng chan vợ húp gật đầu khen ngon.

11. Bạn nghèo thuở trước chớ quên
Vợ cùng kham khổ, chẳng nên phụ tình.

12. Vợ chồng như đôi cu cu
Chồng thì đi trước, vợ gật gù theo sau.

13. Sông Ngân há dễ bắc cầu
Trai thương vợ cũ, gái sầu chồng xưa.

14. Đang khi chồng giận mình đi
Hết khi nóng giận đến khi vui vầy
Ngãi nhơn như bát nước đầy
Bưng đi mà đổ hốt rày đặng đâu.

15. Qua đồng ghé nón thăm chồng
Ðồng bao nhiêu lúa, thương chồng bấy nhiêu.

16. Thương chồng nấu cháo le le
Nấu canh bông bí, nấu chè hạt sen.

17. Ði đâu cho thiếp đi cùng
Ðói no thiếp chịu, lạnh lùng thiếp cam.

18. Thương ai bằng nỗi thương con
Nhớ ai bằng nỗi gái son nhớ chồng.

19. Vợ chồng là nghĩa phu thê
Tay ấp, má kề, sinh tử có nhau
Chẳng tham của sẵn anh đâu
Tham vì nhân ngãi năm đầu ngón tay
Bao giờ cho đặng sum vầy
Giao ca đôi mặt, dạ này mới vui.

20. Vợ chồng là nghĩa già đời
Ai ơi, chớ nghĩ những lời thiệt hơn.

21. Lấy chồng thì phải theo chồng
Thôi đừng theo thói cha ông nhà mình.

22. Lấy chồng thì phải theo chồng
Chồng đi hang rắn hang rồng cũng đi.

23. Một ngày loi lẻ không chồng,
Dẫu ngồi cửa sổ chạm rồng cũng hư.

24. Vợ chồng đầu gối má kề
Lòng nào mà bỏ mà về cho đang
Hồ về chân lại đá ngang
Về sao cho dứt cho đang mà về!

25. Cơm này nửa sống nửa khê,
Vợ đơm chồng nếm chẳng chê cơm này.

26. Thuận vợ thuận chồng tát biển Đông cũng cạn.

27. Chồng giận thì vợ bớt lời,
Cơm sôi bớt lửa chẳng đời nào khê

Trong tình yêu, sự chung thủy luôn được đề cao. Vì thế trong ca dao, tục ngữ về tình yêu, tình cảm vợ chồng, ông cha ta cũng đã diễn tả sự chung thủy trong tình yêu bằng những cách liên tưởng rất đẹp và ý nghĩa để răn dạy thế hệ sau.

Thành ngữ, tục ngữ về vợ chồng

1. Của chồng, công vợ.

2. Ðạo vợ, nghĩa chồng.

3. Giàu vì bạn, sang vì vợ.

4. Thuyền theo lái, gái theo chồng.

5. Gái có công, chồng chẳng phụ.

6. Vợ chồng đầu gối tay ấp.

7. Thuận vợ thuận chồng, tát bể Ðông cũng cạn.

8. Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm.

9. Chiều người lấy việc, chiều chồng lấy con.

10. Chồng già vợ trẻ là tiên, vợ già chồng trẻ là duyên nợ nần.

11. Chồng đã giận, vợ bớt lời.

12. Chồng tới vợ lui, chồng hòa vợ thuận

13. Lắm duyên nhiều nợ, lắm vợ nhiều oan gia

14. Ẵm con chồng hơn bồng cháu ngoại

15. Phúc nhà vợ, chẳng bằng nợ nhà chồng.

16. Củi tre dễ nấu, chồng xấu dễ xài.

17. Trai có vợ như giỏ có hom.

Gặp nhau là do chữ duyên, một đời gắn kết với nhau là do chữ nợ. Mối quan hệ vợ chồng là loại quan hệ sâu sắc nhất, con người nên trân trọng. Để có một cuộc sống vợ chồng hạnh phúc thì cả hai phải có sự quan tâm, thấu hiểu và san sẻ mọi buồn vui trong cuộc sống như những gì mà ông cha ta đã truyền lại qua những câu ca dao, tục ngữ, thành ngữ về tình cảm vợ chồng ở trên.