Nắm được nội dung chính, chủ đề, nhân vật và các chi tiết tiêu biểu của các văn bản.
Nhận biết và phân tích những đặc điểm cơ bản của truyện và thơ.
Biết xác định ngôi kể, người kể chuyện, nhân vật, sự việc, tình huống và chi tiết trong truyện.
Nhận biết các biện pháp tu từ quen thuộc và nêu được tác dụng.
Củng cố kiến thức Tiếng Việt đã học trong hai bài.
Biết vận dụng kiến thức để làm bài đọc hiểu, viết bài văn kể lại trải nghiệm, viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về bài thơ và trình bày ý kiến.
II. BÀI 1 – TÔI VÀ CÁC BẠN
1. Bài học đường đời đầu tiên – Tô Hoài
Thể loại: Truyện đồng thoại.
Nhân vật chính: Dế Mèn.
Nội dung trọng tâm: Dế Mèn khỏe mạnh nhưng kiêu căng, xốc nổi. Vì trò trêu chọc chị Cốc, Dế Choắt bị vạ lây và chết. Từ đó Dế Mèn ân hận và rút ra bài học về cách sống.
Bài học: Không nên kiêu căng, tự phụ, coi thường người khác; cần suy nghĩ trước khi hành động và biết chịu trách nhiệm về việc mình làm.
Nhân vật Dế Mèn cần nhớ
Câu hỏi trọng tâm: Dế Mèn có đặc điểm gì? Vì sao Dế Mèn trêu chị Cốc? Nguyên nhân dẫn đến cái chết của Dế Choắt? Dế Mèn rút ra bài học gì?
2. Nếu cậu muốn có một người bạn… – Antoine de Saint-Exupéry
Nội dung trọng tâm: Văn bản nói về tình bạn, sự gắn bó và ý nghĩa của việc dành thời gian, tình cảm cho một người.
Khái niệm “cảm hóa”: Tạo nên sự gắn bó đặc biệt giữa những người vốn xa lạ, khiến họ trở nên quan trọng đối với nhau.
Bài học: Muốn có một tình bạn đẹp cần có thời gian tìm hiểu, quan tâm, chia sẻ và chân thành.
Câu hỏi trọng tâm: Vì sao cáo muốn Hoàng tử bé “cảm hóa” mình? Tình bạn cần những điều gì để trở nên bền chặt?
3. Bắt nạt – Nguyễn Thế Hoàng Linh
Thể loại: Thơ.
Nội dung: Bài thơ thể hiện thái độ không đồng tình với hành vi bắt nạt và hướng con người đến cách ứng xử thân thiện, yêu thương, tôn trọng.
Thông điệp: Bắt nạt không phải là cách thể hiện sức mạnh. Mỗi học sinh cần tôn trọng sự khác biệt, không cổ vũ bắt nạt và biết bảo vệ người yếu thế.
4. Những người bạn – Nguyễn Nhật Ánh
Nội dung trọng tâm: Tình bạn, sự gắn bó và những cảm xúc trong sáng, gần gũi giữa những người bạn.
Cần chú ý: nhân vật, những người bạn, kỉ niệm, chi tiết thể hiện tình cảm và cách nhân vật nhìn nhận về bạn bè.
Thông điệp: Tình bạn đẹp được xây dựng từ sự chân thành, quan tâm, chia sẻ và thấu hiểu.
III. TIẾNG VIỆT – BÀI 1
1. Từ đơn và từ phức
Từ đơn: chỉ gồm một tiếng, ví dụ: nhà, cây, học, đẹp.
Từ phức: gồm hai tiếng trở lên, gồm từ ghép và từ láy.
Khi làm bài, không chỉ nhận diện mà cần giải thích được nghĩa của từ trong ngữ cảnh.
2. Nghĩa của từ
Biết giải thích nghĩa của từ, đặt câu và xác định nghĩa phù hợp với ngữ cảnh.
3. Biện pháp tu từ
Cần chú ý: so sánh, nhân hóa, điệp ngữ.
Công thức trả lời: Biện pháp tu từ + biểu hiện + tác dụng.
IV. VIẾT – BÀI 1: KỂ LẠI MỘT TRẢI NGHIỆM CỦA EM
Bố cục
Mở bài: Giới thiệu trải nghiệm: xảy ra khi nào, ở đâu, đó là trải nghiệm gì.
Thân bài: Kể diễn biến theo trình tự hợp lí: bắt đầu → diễn biến → sự việc đáng nhớ/cao trào → kết thúc. Cần có nhân vật, hành động, lời nói và cảm xúc.
Kết bài: Nêu cảm xúc, điều nhớ nhất và bài học rút ra.
Công thức dễ nhớ: Kể việc + tả cảnh + tả người + bộc lộ cảm xúc + bài học.
Lưu ý: Không biến bài văn thành danh sách các sự việc. Hãy làm cho người đọc cảm nhận được trải nghiệm của em.
V. BÀI 2 – GÕ CỬA TRÁI TIM
1. Chuyện cổ tích về loài người – Xuân Quỳnh
Thể loại: Thơ.
Nội dung: Bài thơ thể hiện cách nhìn giàu tưởng tượng về thế giới và con người, đồng thời thể hiện tình cảm sâu sắc đối với trẻ em và gia đình.
Trọng tâm: Vai trò của cha mẹ, đặc biệt là tình yêu thương và sự chăm sóc của người mẹ đối với tuổi thơ.
Thông điệp: Gia đình và tình yêu thương của cha mẹ có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với mỗi đứa trẻ.
2. Mây và sóng – Ra-bin-đra-nát Ta-go
Nội dung: Em bé được mời gọi tham gia những cuộc vui trên mây và trong sóng, nhưng em lựa chọn ở bên mẹ và sáng tạo trò chơi của riêng hai mẹ con.
Chủ đề: Tình mẫu tử thiêng liêng, sâu sắc.
Nghệ thuật: Hình ảnh giàu sức tưởng tượng, lời thơ trong sáng, hình thức đối thoại và sự lặp lại cấu trúc.
Câu hỏi trọng tâm: Vì sao em bé không đi chơi cùng mây và sóng? Em bé đã biến lời mời gọi ấy thành trò chơi như thế nào?
3. Bức tranh của em gái tôi – Tạ Duy Anh
Thể loại: Truyện.
Nhân vật: Người anh và Kiều Phương.
Kiều Phương: hồn nhiên, trong sáng, có năng khiếu hội họa và tình cảm chân thành với anh.
Người anh: từ yêu quý em đến tự ti, mặc cảm, ghen tị; sau khi nhìn bức tranh, người anh xúc động, ân hận và nhận ra hạn chế của bản thân.
Ý nghĩa bức tranh: Thể hiện tài năng của Kiều Phương và cách nhìn trong sáng, yêu thương, nhân hậu của cô bé dành cho anh.
Bài học: Không nên ghen tị, đố kị; cần biết yêu thương người thân, trân trọng thành công của người khác và sửa chữa khuyết điểm của mình.
4. Những cánh buồm – Hoàng Trung Thông
Thể loại: Thơ.
Nội dung: Hình ảnh cha và con trên bãi biển gắn với cuộc trò chuyện về những ước mơ và khát vọng khám phá thế giới.
Chủ đề: Tình cha con và những ước mơ đẹp đẽ của tuổi thơ.
Hình ảnh “cánh buồm” gợi liên tưởng đến ước mơ, khát vọng khám phá, hành trình trưởng thành và những điều tốt đẹp phía trước.
VI. TIẾNG VIỆT – BÀI 2
Hiểu nghĩa của từ trong ngữ cảnh và lựa chọn từ phù hợp với hoàn cảnh sử dụng.
Nhận biết và hiểu nghĩa của thành ngữ khi xuất hiện trong văn bản.
Củng cố các biện pháp tu từ: so sánh, nhân hóa, điệp ngữ.
Khi trả lời, cần nêu được tác dụng chứ không chỉ gọi tên biện pháp.
VII. VIẾT – BÀI 2
Viết đoạn văn ghi lại cảm xúc về một bài thơ có yếu tố tự sự và miêu tả
Mục đích chính: Nêu cảm xúc, suy nghĩ và ấn tượng về bài thơ; không phải kể lại toàn bộ bài thơ.
Cấu trúc: Giới thiệu bài thơ, tác giả → nêu cảm xúc → chọn hình ảnh/chi tiết tiêu biểu → phân tích → nêu suy nghĩ → khẳng định ý nghĩa.
Công thức: Giới thiệu → cảm xúc → dẫn chứng → phân tích → suy nghĩ → thông điệp.
Nói và nghe: Trình bày ý kiến về một vấn đề trong đời sống gia đình
Có thể luyện các vấn đề: cha mẹ và con cái cần lắng nghe nhau; sử dụng điện thoại trong bữa cơm; làm thế nào để các thành viên gần gũi hơn; con cái thể hiện tình yêu thương với cha mẹ; chia sẻ việc nhà.
Công thức: Nêu vấn đề → nêu ý kiến → lí do → dẫn chứng → giải pháp → kết luận.
Khi nói: diễn đạt rõ ràng, không nói quá nhanh, nhìn người nghe, không đọc nguyên văn và biết lắng nghe phản hồi.
VIII. 10 DẠNG CÂU HỎI ĐỌC HIỂU CẦN LUYỆN
Xác định thể loại của văn bản.
Xác định ngôi kể hoặc người kể chuyện.
Xác định nhân vật chính.
Tìm chi tiết tiêu biểu và nêu ý nghĩa.
Nêu nội dung chính của văn bản.
Xác định chủ đề.
Chỉ ra biện pháp tu từ và nêu tác dụng.
Giải thích ý nghĩa của một câu hoặc chi tiết.
Nêu bài học rút ra từ văn bản.
Liên hệ bản thân hoặc xử lí một tình huống tương tự.
IX. BẢNG NHẤT ĐỊNH PHẢI NHỚ
X. 5 CHỦ ĐỀ LỚN CẦN NẮM
Tình bạn: Chân thành – tôn trọng – chia sẻ – thấu hiểu.
Tình cảm gia đình: Cha mẹ, anh chị em là những người yêu thương và đồng hành cùng ta.
Sự trưởng thành: Biết nhận ra lỗi lầm, sửa chữa khuyết điểm và hoàn thiện bản thân.
Cách ứng xử với người khác: Không bắt nạt, không coi thường, không đố kị; biết yêu thương và tôn trọng.
Ước mơ: Biết nuôi dưỡng những ước mơ đẹp và cố gắng biến ước mơ thành hiện thực.
XI. ĐỊNH HƯỚNG ÔN THI CUỐI KHÓA
MỨC 1 – NHẬN BIẾT
Tác giả, tác phẩm, thể loại, nhân vật, nội dung chính, chi tiết tiêu biểu, biện pháp tu từ.
MỨC 2 – THÔNG HIỂU
Giải thích chi tiết; nêu ý nghĩa hình ảnh; phân tích nhân vật; nêu tác dụng nghệ thuật; xác định chủ đề; rút ra thông điệp.
MỨC 3 – VẬN DỤNG
Liên hệ bản thân; nêu quan điểm; giải quyết tình huống; viết đoạn văn; viết bài văn kể lại trải nghiệm.
🌟 Dặn dò dành cho em
“Học Văn không phải là học thuộc lòng tất cả.
Điều quan trọng là em hiểu câu chuyện – cảm nhận nhân vật – nhận ra bài học – biết diễn đạt suy nghĩ của mình bằng lời văn rõ ràng, chân thành.”
ĐỌC HIỂU CHẮC → TIẾNG VIỆT VỮNG → VIẾT ĐÚNG →TỰ TIN LÀM BÀI
CHÚC EM LÀM BÀI CÓ KẾT QUẢ TỐT!
Ác quá vậy Thầy
Thương em đó ghê